Elusen yn rhybuddio ei bod yn anodd i feithrinfeydd yng Nghymru i recriwtio staff allweddol

Mae meithrinfeydd preifat a gwirfoddol yng Nghymru yn ei chael hi'n anodd iawn recriwtio staff sy'n gymwys hyd at Lefel 3 a dyma'r staff sydd hefyd fwyaf tebygol o adael, meddai National Day Nurseries Association (NDNA).Arolwg Gweithlu Cymru

Mae cynnydd wedi bod yn y galw am leoedd meithrin o ganlyniad i gyflwyno'r Cynnig Gofal Plant i Gymru, rhaglen uchelgeisiol sy'n cynnig 30 awr o ofal plant ac addysg gynnar i blant tair a phedair oed am 48 wythnos o'r flwyddyn.
 
Mae'r galw hwn wedi rhoi pwysau ar y sector gyda dwy ran o dair o feithrinfeydd wnaeth ymateb yn dweud eu bod yn cael anhawster recriwtio ymarferwyr cymwys Lefel 3.  Mae’r sefyllfa yn waeth oherwydd mai staff Lefel 3 sydd yn cyfrif am 64% o'r holl staff wnaeth adael yn ystod y flwyddyn ddiwethaf.
 
Dywedodd Purnima Tanuku OBE, Prif Weithredwr NDNA: “Mae ymchwil yn dangos bod gweithlu blynyddoedd cynnar medrus a gwybodus yn darparu sylfaen gref ar gyfer dysg a datblygiad plentyn. Ymroddiad staff mewn meithrinfeydd sy'n darparu gofal o ansawdd uchel sy'n rhoi'r canlyniadau gorau i blant.
 
“Mae cyflogwyr yn cael eu cyfyngu gan gyllid y llywodraeth ar gyfer y Cyfnod Sylfaen a’r Cynnig Gofal Plant, felly ni all llawer wobrwyo eu staff cymwys a phrofiadol yn y ffordd y byddent eisiau.
Er bod tystiolaeth bod rhyddhad cyfraddau busnes o 100% yn cefnogi meithrinfeydd i fod yn fwy cynaliadwy, mae angen gwneud mwy.
 
“Wrth i isafswm cyflog gynyddu bob blwyddyn, ochr yn ochr â chostau eraill, mae angen i feithrinfeydd gael sicrwydd bod cyfraddau cyllido yn cyfateb i’r costau cynyddol hyn. Wrth i gostau eraill godi, nid yw’n syndod gweld bod meithrinfeydd yn ei chael yn anodd cynyddu eu cyllidebau hyfforddi cyfredol i gefnogi uwchsgilio’r gweithlu.
 
“Rydym yn falch bod Llywodraeth Cymru ar hyn o bryd yn cynnal cynllun peilot yn Sir y Fflint i alinio cyfraddau’r Cynnig Gofal Plant a’r Cyfnod Sylfaen ond mae angen mynd i’r afael â hyn ledled Cymru i gefnogi’r sector yn genedlaethol.”
 
Mae trosiant staff yn y blynyddoedd cynnar yn 19.4% yn uwch na'r cyfartaledd ar draws pob diwydiant, ond yn is nag yn y gweithluoedd blynyddoedd cynnar yn Lloegr (24%) a'r Alban (29%). Gall trosiant uchel o staff effeithio'n negyddol ar ddatblygiad plentyn a gall fod yn gostus i'r cyflogwr.
 
Yn seiliedig ar ddata gan Lywodraeth Cymru sy'n awgrymu bod 17,000 o bobl yn gweithio ym maes gofal plant ledled y wlad, mae'r arolwg yn awgrymu bod 935 o swyddi gwag yn y sector.
 
Bydd fersiynau Saesneg a Chymraeg yr adroddiad ar gael o ddydd Gwener 6 Medi yn www.ndna.org.uk/workforcesurvey  
 
 
Mae NDNA Cymru yn argymell :
 

  • Bod Llywodraeth Cymru yn monitro ac yn adolygu'n flynyddol y costau cynyddol ynghlwm â chyflwyno'r Cynnig Gofal Plant i Gymru
  • Bod cynllun peilot Sir y Fflint o alinio cyfradd taliad fesul awr y Cyfnod Sylfaen â'r gyfradd taliad fesul awr y Cynnig Gofal Plant, yn cefnogi'r gweithlu i ddarparu addysg blynyddoedd cynnar o ansawdd uchel. Yn dilyn y peilot, dylid alinio cyfradd taliad fesul awr y Cyfnod Sylfaen yn genedlaethol a fydd yn cefnogi cynaliadwyedd y sector nas cynhelir ac yn sicrhau eu bod yn gallu cynnig dewis i rieni a buddsoddi ymhellach mewn uwchsgilio eu gweithlu.
  • Bod Llywodraeth Cymru yn parhau i fuddsoddi yn y gweithlu i ddal gafael ar staff cymwys Lefel 3, sicrhau dilyniant gyrfa a phroffesiynoli'r gweithlu
  • Bod Llywodraeth Cymru yn parhau â'i chefnogaeth i raglenni recriwtio gweithredol a chynhwysol yn y sector gofal plant, blynyddoedd cynnar a chwarae.

 
Roedd yr arolwg yn cynnwys 118 o feithrinfeydd ledled Cymru sy’n cyflogi cyfanswm o dros 1,350 o staff i ofalu am fwy nag 8,000 o blant. 

Datgelodd bod :
 
Recriwtio, cymwysterau staff a hyfforddiant:
 

  • Yr her fwyaf sy'n wynebu lleoliadau blynyddoedd cynnar yw recriwtio staff cymwys a phrofiadol. Dywedodd dwy ran o dair (66.1%) o'r ymatebwyr fod ganddynt broblemau wrth recriwtio staff Cymwysedig Lefel 3
  • Yr ail faes mwyaf problemus yw staff cymwys Lefel 2 gyda 26.5% yn nodi anawsterau wrth recriwtio yma.
  • Mae cyflogwyr yn nodi bod llai o broblemau wrth recriwtio staff ar y lefelau eraill 
  • Nododd dros hanner y rhai wnaeth ymateb i’r arolwg nad oeddent wedi gorfod recriwtio ar lefel Lefel 4, Lefel 5, Graddedigion nac ar gyfer Rheolwr Meithrinfa yn ystod y 12 mis diwethaf.
  • Mae gan dros 83% o'r gweithlu mewn lleoliadau heb eu cynnal gymwysterau Lefel 3 neu'n uwch yn unol â'r Safonau Gofynnol ar gyfer Gofal Plant wedi’i Reoleiddio (SGC) ac mae staff â chymwysterau Lefel 3 yn cynrychioli 59% o'r gweithlu.
  • Mae llai na 5% o weithlu'r blynyddoedd cynnar yn ddynion
  • Mae staff Lefel 3 yn Mae 58.9% o'r gweithlu cyffredinol yn staff wedi cymhwyso i Lefel 3, ond hefyd maent yn cynrychioli 64% o gyfanswm nifer yr ymadawyr
  • Mae trosiant staff yn broblem yng Nghymru gyda chyfradd o 19.4% yn costio amcangyfrif o £ 59.6m i'r sector gofal plant cyfan.

 
Costau staffio
 

  • Mae cynnydd mewn isafswm cyflog a gofynion pensiwn yn gwthio costau cyflogwyr i fyny ymhell uwchlaw cyfradd chwyddiant
  • Oherwydd bod costau eraill yn codi, mae lleoliadau blynyddoedd cynnar yn bwriadu cadw costau hyfforddi staff ar lefelau tebyg i'r llynedd. Os yw newidiadau ar y gweill maent yn fwy tebygol o o ostwng yn hytrach na chynyddu cyllid hyfforddi. 


Mae rhyddhad ar drethi busnes yn helpu'r sector i aros yn gynaliadwy, cadw costau'n is neu yn eu galluogi i fuddsoddi mewn gwella ansawdd
 
Brexit
 

  • Mae ansicrwydd Brexit yn achosi i rai cyflogwyr golli staff ond mae'r niferoedd yn isel ar hyn o bryd.

Rhai sylwadau cyflogwyr o'r arolwg:
 
“Mae cael gafael ar staff o ansawdd da i fodloni cymarebau staffio a datblygu pob maes o fewn y feithrinfa yn parhau i fod yn broblem enfawr.” - Darparwr meithrinfa
 
“Problem go iawn yw’r anhawster a geir wrth ddod o hyd i staff profiadol, cymwys.” - Cyflogwr meithrinfa